काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोशी बाढीले घरपरिवार र व्यवसायमा गरी ७९ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति पुर्याएको छ। राष्ट्रिय योजना आयोगले सार्वजनिक गरेको प्रारम्भिक सर्वेक्षण प्रतिवेदनअनुसार बाढीबाट घरपरिवारतर्फ ६९ अर्ब ५७ करोड र व्यवसाय तथा प्रतिष्ठानतर्फ ९ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको हो।
आयोगको विवरणअनुसार बाढीबाट चार जिल्लाका ६ हजार ८१७ परिवार, ३२ हजार ८७२ व्यक्ति र ४९९ वटा प्रतिष्ठान प्रभावित भएका छन्। बाढीले २ हजार ९८९ वटा आवासीय संरचनामा पूर्ण क्षति पुर्याएको प्रारम्भिक तथ्यांकमा उल्लेख छ।
जग्गा र आवासमा सबैभन्दा ठूलो क्षति
बाढीका कारण घरपरिवारको स्वामित्वमा रहेको जग्गा, घडेरी र आवासमा ठूलो आर्थिक क्षति भएको छ। सर्वेक्षणअनुसार ५४ दशमलव ६५ हेक्टर क्षेत्रफलमा रहेका घडेरीमा १३ अर्ब २६ करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति पुगेको छ भने घर निर्माण लागततर्फ ११ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँ बराबरको नोक्सानी भएको छ।
त्यस्तै, ३ हजार ६१० परिवारको स्वामित्वमा रहेको ५०७ दशमलव ९७ हेक्टर जग्गामा क्षति पुगेको छ। उक्त जग्गाको क्षतिको मूल्यांकन ३५ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ गरिएको आयोगले जनाएको छ।
कृषि, पशुपन्छी र सवारीसाधन पनि प्रभावित
बाढीले कृषि उत्पादन र पशुपालनमा समेत ठूलो असर पारेको छ। आयोगको तथ्यांकअनुसार २ हजार ९५१ परिवारले लगाएको बालीमा २३ करोड २१ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ। त्यस्तै, १ हजार ८७६ परिवारले भण्डारण गरेर राखेको खाद्यान्नमा १० करोड ४१ लाख रुपैयाँ बराबरको नोक्सानी पुगेको छ।
पशुपन्छी तथा माछातर्फ १ हजार ११ परिवारको २१ करोड ४२ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ। यसैगरी, १ हजार ११५ परिवारका सवारीसाधनमा १ अर्ब २४ करोड रुपैयाँ बराबरको नोक्सानी भएको प्रारम्भिक विवरणमा उल्लेख छ।
बाढीले घरपरिवारका अन्य सम्पत्तिमा पनि क्षति पुर्याएको छ। बहुमूल्य, सांस्कृतिक तथा पुरातात्विक वस्तुतर्फ २ हजार ३३० परिवारको करिब ५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको सम्पत्ति क्षति भएको उल्लेख छ।
त्यस्तै, ३ हजार १८७ परिवारका टिकाउ प्रकृतिका घरायसी सामग्रीमा १ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति पुगेको छ। टिकाउ नहुने घरायसी सामग्रीतर्फ २ हजार ७६९ परिवारले ६६ करोड ३५ लाख रुपैयाँ बराबरको नोक्सानी बेहोरेका छन्।
नुवाकोटमा सबैभन्दा धेरै परिवार प्रभावित
सर्वेक्षणअनुसार प्रभावित परिवारको संख्या नुवाकोटमा सबैभन्दा बढी छ। चार जिल्लाको विवरण यस्तो छ:
नुवाकोट: ३ हजार ८४१ परिवार र ३२३ प्रतिष्ठान।
रसुवा: १ हजार ९२० परिवार र ५७ प्रतिष्ठान।
धादिङ: ९४८ परिवार र १०४ प्रतिष्ठान।
गोरखा: १०८ परिवार र १५ प्रतिष्ठान।
यस तथ्यांकअनुसार नुवाकोटमा मात्रै ३२३ वटा व्यवसाय तथा प्रतिष्ठान प्रभावित भएका छन्। धादिङमा पनि १०४ प्रतिष्ठानमा क्षति पुगेको छ।
चार जिल्लामा सर्वेक्षण, १५६ जनशक्ति परिचालन
क्षतिको विवरण संकलन गर्न राष्ट्रिय योजना आयोगले अनलाइन एप र ट्याब्लेटको प्रयोग गर्दै स्थलगत सर्वेक्षण गरेको थियो। चार जिल्लाका १५ स्थानीय तहमा ५८ वटा टोली परिचालन गरिएको र सर्वेक्षणमा १५६ जना जनशक्ति खटाइएको आयोगले जनाएको छ।
सार्वजनिक गरिएको विवरण प्रारम्भिक सर्वेक्षणमा आधारित भएकाले यसले बाढीबाट घरपरिवार, कृषि, व्यवसाय र अन्य सम्पत्तिमा परेको आर्थिक असरको प्रारम्भिक चित्र प्रस्तुत गर्छ। क्षतिको विस्तृत मूल्यांकन तथा पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणका लागि यस्ता तथ्यांक महत्त्वपूर्ण हुनेछन्।
Facebook Comments